معرفي اجمالي كوير ميقان
- توضیحات
- دسته: مقاله ها
- نمایش از یکشنبه, 30 فروردين 1388 16:40
- بازدید: 900
مقدمه:
وقتی صحبت از کویر وبیابان میگردد ناخودآگاه ذهن به سمت مناطق خشک وبی آب وعلف منحرف میگردد که حیات انسانی , جانوری وگیاهی سپری میشود ولی واقعیت قضیه آنست که این آفریده الهی( کویر وبیابان) هم میتواند استعدادها و پتانسیل های خاص خود را داشته باشد.بشر باید دانش وبینش خود درجهت استفاده صحیح واساسی از آنها گام بردارد. در سطح استان مرکزی کویر میقان ودریاچه فصلی آن به عنوان عارضه طبیعی وجود دارد که در گذشته ای نه چندان دور فرسایش بادی به شکل حاد وجودداشته وتهدید ناشی از حرکت شنهای روان در منطقه روستاهای اطراف را به مخاطره می انداخته وفعالیت های تولیدی کشاورزی, دامداری وصنعتی را تحت الشعاع قرار می داده است. ولی امروز می توان با افتخار اعلام نمود که زحمات مجموعه پرسنلی اداره کل منابع طبیعی وهمکاری سازمان کشاورزی استان ودیگر ادارات دولتی ( استانداری, سازمان مدیریت وبرنامه ریزی و...) ومشارکت مردم منطقه در قرق وحفاظت از عرصه به بار نشسته وضمن آنکه فرسایش بادی کنترل شده ودیگر خطرات وتهدید آن تا حد مطلوب محو شده است , فرصتی فراهم شده تا در کنار شهر اراک بعنوان مرکز استان وبعنوان شهری با آلودگی هوا باید بتوان در راستای طبیعت گردی ویک پارک کویری زیبا استفاده نمود.
کویر میقان :
در فاصله 20 کیلومتری شمال وشمال شرقی اراک در کنار جاده فراهان در سطحی حدود 50 هزار هکتار کویر میقان قرار دارد ودریاچه فصلی وسطح آبگیر آن حدود 12 هزار هکتار میگردد که روان آبهای ناشی از حوزه آبخیز تحت همین نام وبا سطحی بالغ بر 550 هزار هکتار در داخل این دریاچه جمع آوری میگردد وبسته به شرایط اقلیمی وبارندگی در سالهای پر باران این دریاچه پر ودر خشک سالیها میزان آب جمع آوری شده به مراتب کمتر است. در اطراف این دریاچه حدود 38 هزار هکتار اراضی وجوددارد که بدلیل بالا بودن سطح آب , شور بودن خاک , پوشش گیاهان موجود به آ نها اراضی کویری اطلاق میشود.با توجه به اینکه این محدوده توسط روستاهای متعدد از جمله میقان, مشهد, مراد آباد , ویسمه, راهزان, طرمزد, ایبک آباد , مالک آباد, کارچان, سهل آباد ,ده نمک وشهر داودآباد احاطه شده است بنابراین نیاز این جوامع روستایی به منابع طبیعی این منطقه باعث شده تاهم استفاده چرایی دام وهم تبدیل اراضی صورت پذیرد که نگاه ویژه در این راستا لازم بوده وهست. بااین وجود توانایی های خاص منطقه چه از لحاظ مواد معدنی یا از لحاظ زیست محیطی که مأمنی برای پرندگان مهاجر ( مخصوصا درناهای خاکستری) می باشد ویا از لحاظ تولید علوفه وتوان تولیدات کشاورزی بر کسی پوشیده نیست بشرط آنکه بهره برداری های خردمندانه صورت پذیرد.
از سال 1367 تاکنون حدود 18 هزار هکتار از اراضی اطراف دریاچه با بکارگیری تخصص وشیوه های مختلف اجرایی تحت عملیات اصلاح واحیا بربیابان زدایی قرارگرفته که موفقیت چشم گیر آن زبانزد عام وخاص گردیده است.
استفاده از گونه بومی (Nitraria schoberi) به عنوان قهرمان کویر برای تثبیت شنهای روان در قسمتی از این منطقه (کنار جاده داود آباد) که زیست گاه اصلی این گیاه است بمنظور توسعه سطح پوشش ویک اقدام بیولوژیکی برای مبارزه با فرسایش بادی با عنایت به صفات ذاتی این گیاه که با ریشه زنی در شاخه هادرهنگام تماس با شنهای روان تپه های سبزی راایجاد نموده ودر سطحی بالغ بر200 هکتارجلوه های ویژه طبیعی ایجاد گردیده وناخودآگاه انسان را به یاد عظمت الهی می اندازد که در کویر هم این قدرت لایزال وجود دارد . از آنجائیکه میوه گیاه در شهریور ماه به رنگ سیاه درمیآید ودر سطح تپه های ماسه ای ودر روی این گیاه میوه فراوان وجود دارد این تپه های ماسه ای به رنگ تیره و وسیاه دیده میشوند که وجه تسمیه قره داغ( گره سیاه) به همین مناسبت است . این گیاه در دیگر مناطق کویری که شرایط آب وخاک واقلیم فراهم باشد نیز رشد میکند ولی این رشد قابل مقایسه با رشد آنها در تپه های شنی نمی باشد از آنجائیکه رشد این گیاه وعملکرد آن در تثبیت شنهای روان به خوبی به اثبات رسیده است تجویز این گیاه برای تثبیت شنهای روان در سایر نقاط مشابه در کشور نیز از سالهای گذشته توسط دفتر اموربیابان سازمان جنگلها, مراتع وآبخیزداری کشور آغاز شده که با جمع آوری بذر وارسال آن از طریق اداره کل منابع طبیعی استان مرکزی به استان های بیابان کشور همراه بوده است .اکنون محدوده قره داغ کاری شده آماده برای بهره برداری های طبیعت گردی است.
با کشت این گیاهان وقرق عرصه های تحت کشت فرصتی فراهم شد تا گونه های گیاهی با ارزش منطقه نیز بازگشته وسطح بیشتری از خاک با گیاهان پوشیده گردد.طبیعت پیچیده اراضی کویری بهمراه اقلیم آن بشکلی نیست که الآن بتوان با جرأت گفت بعد از 15 سال تمام سطح خاک پوشیده از گیاهان کاشته شده ویا گیاهان بومی منطقه باشد.شکننده بودن اکوسیستم منطقه بدلایل مختلف از عدم وجود ساختمان خاک در قسمتهای عمده کویر باعث شده که از یک طرف حتی پس از گذشت بیش از 15سال از اجرای پروژه ها واستقرار در گیاهان وقرق بودن عرصه هنوز فضای عاری از پوشش گیاهی ودر واقع لخت وجود داشته باشد واز طرف دیگربوته های آتریپلکس کشت شده ومسقر شده به به سن دیر زیستی وپایان عمر خود نزدیک شوند این بدان معناست که بایستی برای جوان سازی ویا کشت مجدد آنها اقدام نمود که خوشبختانه با انجام کارهای تحقیقاتی وبصورت آزمایشی وسپس درحجم وسیع پروزه جوان سازی وپرورشی آتریپلکس برای اولین بار درکشور دراین استان انجام وهمراه با موفقیت بوده است واکنون درسطح بیش از300هکتار اینکار انجام وبوته ها جوان شده اند.
با عنایت به موارد فوق فرصت ها یی دراین منطقه ایجاد شده که مختصرا عبارتنداز :
ایجاد مناظر طبیعی احیا شده در سطحی وسیع
برگشت گونه های گیاهی وجانوری به منطقه
ایجاد شرایط لازم برای اکوتوریسم
ایجاد منطقه بی نظیر رویشگاه قره داغ در سطح کشور وحتی دنیا
فراهم شدن امنیت برای سرمایه گذاری در بخشهای کشاورزی منطقه وصنعت وساکنین در روستاهای اطراف
برقرای شرایط مطلوب از لحاظ عدم وجود طوفانهای گردوغبا ر مخصوصا برای فرودگاه اراک
تغییر روش دامداری مردم روستاهای اطراف بخصوص اهالی داودآباد از دام سبک به دام سنگین
وجود زمینه هایی برای استفاده از گیاهان دارویی وصنعتی در منطقه وایجاد صنایع محلی
تهدید هایی نیز درحال حاضر وجود دارد که می توان به بهره برداری از معدن سولفات سدیم بعنوان مهمترین گزینه اشاره نمود. درصورتیکه از این معدن به شکل وسیع با توجه به مصوبه دولت بهره برداری انجام شود بابرداشت ازمعادن آبهای عمقی در معرض نورخورشید قرار گرفته تبخیر می گردند ولذا افت آب سفره را بهمراه داشته که گیاهان منطقه ومخصوصا گیاه قره داغ خشک میشود ودر نهایت تمام زحمات کشیده شده برای تثبیت شنهای روان بهدر رفته ومجدد طوفان شن وگردوغبا دامنگیر مردم منطقه وحتی شهر اراک میگردد
