اشنان Seidlitzia rosmarinus

اشنان درختچه اي شورپسند، پايا، چندساله و مقاوم به خشکي که اغلب در نواحي شور و قليايي بيابانها، ايجاد اجتماعات يک دست و وسيعي را مي نمايد. برگهاي اين گياه پوشش كركي داراد كه به هنگام خشكي هوا همانند اندام ذخيره آب عمل نموده و بعد از اينكه آب خود را از دست دادند، خشك و دوباره تمام سطح ساقه و برگها را مي پوشاند.

اين درختچه متعلق به خانواده اسفناجيان (Chenpodiaceae)بوده و داراي برگهايي آبدار، گوشتي و استوانه اي شکل که محتوي املاح فراوان مي باشد. ارتفاع متوسط گياه تا دو متر و قطر تاج پوشش آن تا يک و نيم متر نيز مي رسد. زمان گلدهي آن، اوايل شهريور ماه و بذور آن نيز در آبان ماه بطور کامل مي رسند. بنابراين بهترين زمان جمع آوري بذر، آبان تا آذر مي باشد. اشنان خاکهاي شور و قليايي را بخوبي تحمل مي کند و در خاکهاي نيمه عميق تا عميق، همراه با ميزان شوري متفاوت و حتي در تشکيلات مارني( بيابان خطب شکن) نيز مي تواند رشد و نمو کند. قدرت جذب فوق العاده زياد املاح قليايي مانند ترکيبات کربنات سديم و پتاسيم را دارا است به همين دليل از خاکستر حاصل از سوزاندن شاخ و برگ گياه، ماده اي قليايي «کلياب» بدست مي آورند که در مراکز صنعتي و سنتي مانند صابون سازي، سفالگري، شستشوي نخهاي ابريشم و شيشه گري استفاده مي کنند. اشنان اجتماعات گياهي وسيعي در عرصه هاي مختلف بيابانها و شوره زارها مانند بيابانهاي ارغواني، چاق آباد، چاه عروس، چاه شور و اطراف مرنجاب را بوجود مي آورند. طي چند ساله اخير دستگاههاي اجرايي در امر بيابانزدايي به توسعه و گسترش رويشگاههاي اشنان واقع در مراتع قشقلاقي پرداخته است. اشنان نه تنها بعنوان يکي از گونه هاي مرتعي، بلکه از لحاظ حفاظت خاک نيز حائز اهميت مي باشد. تکثير اين درختچه توسط بذر و در اغلب مواقع بذر پاشي از ريزشهاي جوي با موفقيت همراه بوده است.

پراكنش:

رويشگاههاي نسبتا گسترده اشنان در اكثر شوره زارهاي نواحي بياباني جهان مشاهده ميشوند. اين درختچه در كشورهاي حاشيه خليج فارس مالنند بحرين، قطر، كويت و ... و بخش وسيعي از اراضي شور بيابان هاي جنوبي مانند سيستان و بلوچستان، زاهدان تانواحي يزد،كرمان، فارس، اصفهان . تهران و سمنان تا نواحي شمال و شمال شرق نظير دامغان، شاهرود، سبزوار و خراسان گسترش يافته است.